tiengcuoigiadinh.com

Phong tục tập quán người Thái Mai Châu

Nói đến phong tục, tập quán của người Thái Mai Châu luôn phải kể đến những phong tục tiêu biểu về lễ hội, những ngày tết trong năm, về tục cưới hỏi, ma chay, làm vía, chọc sàn và những ông mo huyền bí làm được những điều khác thường mà khó có thể lý giải bằng khoa học.
Trước đây người Thái Mai Châu có rất nhiều lễ hội như hội cầu mưa, hội cầu phúc bản mường, xên mường, tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân về lịch sử, chiến tranh, các lễ hội không được duy trì. Cho đến năm 2010, huyện Mai Châu đã phục dựng lại lễ hội “Xên Mường” - một lễ hội có ý nghĩa to lớn đối với đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân các dân tộc Mai Châu. Phần lễ sẽ do các ông mo có uy tín trong vùng làm thủ tục cúng tế trời đất, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, đời sống nhân dân được ấm no. Phần hội tưng bừng với các điệu múa xòe của các chàng trai, cô gái Thái, các trò chơi dân gian, các gian hàng giới thiệu về thổ cẩm, ẩm thực đặc trưng của người Thái. Lễ hội được tổ chức mỗi năm một lần.
Trong một năm, người Thái có rất nhiều lễ, tết đặc biệt là lễ cơm mới, một năm một lần tổ chức sau vụ gặt, lễ cơm mới. Mỗi gia đình người Thái luôn tổ chức lễ ăn mừng cơm mới một năm hai lần, khi gia chủ ăn bát cơm chiêm, cơm mùa đầu tiên thì họ làm mâm cỗ cúng tưởng nhớ tổ tiên và ăn mừng sản vật nông nhiệp vừa thu được, còn lễ “kháu mờ” mỗi năm tổ chức một lần trong khoảng thời gian từ tháng Chạp đến tháng Ba . Thu hoạch lúa xong, anh em ruột họp nhau lại cử người đứng ra làm lễ, nếu nhà có ba người con trai thì thay phiên nhau mỗi người cứ ba năm phải làm một lần, nhà con một năm nào cũng phải làm. Lễ cơm mới mặc dù chỉ diễn ra trong một ngày, một đêm và bó hẹp trong sự quần tụ của một dòng họ, nhưng ngày đó là niềm vui trọn vẹn nhất của mọi nhà trong họ, trong mường sau một năm làm ăn vất vả để nghỉ ngơi vui chơi, để chế biến sản phẩm nông nghiệp, để tỏ lòng thành kính với tổ tiên. Ngày ấy là khoảnh khắc giao cảm của mùa cũ và mùa mới, giao cảm giữa trời và đất, khoảnh khắc tạo ra sự gắn bó linh thiêng giữa các thành viên trong cộng đồng để cùng hướng đến những điều tốt đẹp đặt ra trước cuộc đời của mỗi người con dân tộc Thái. Hiện nay, trong đời sống xã hội người Thái Mai Châu, lễ cơm mới và Tết đón mừng xuân mới đã nhập với nhau làm một. Ngày Tết vừa bao hàm mở đầu một năm mới, vừa mở đầu một mùa làm ăn mới. Do vậy nội dung ngày Tết khác xưa ít nhiều, ký ức về ngày Tết “kháu mờ” trước đây vẫn khắc sâu trong tâm trí mọi người Thái.
Tục cưới hỏi có những nét riêng biệt, trước khi lấy chồng, cô dâu phải tự mình dệt, làm đủ cho gia đình chồng và cho vợ chồng bộ chăn gối, đệm thổ cẩm. Trong việc cưới hỏi, “lùng ta” (anh, em trai của mẹ cô dâu) có vai trò quan trọng, có vị thế cao trong gia đình. Trong đám cưới người Thái, cô dâu chú rể đều phải có mặt ở nhà trai hoặc nhà gái trong ngày cưới, sau một vài ngày hay 10 ngày mới tổ chức đón dâu, trước đây chú rể phải ở rể từ 1 đến 3 năm, nhà trai phải mang các sản vật đến cho nhà gái như lợn, gà, gạo tẻ, gạo nếp, rượu, củi…và cử đoàn người sang làm cỗ để tiếp khách nhà gái. Tập quán này khẳng định sự tôn trọng gia đình nhà gái và vị thế của người con gái trong gia đình thời trước.
Phong tục về ma chay cũng có những nét khác biệt so với các dân tộc khác, tang lễ được tiến hành theo các bước: Lễ tắm xác, lễ liệm, lễ nhập quan, lễ tạ ơn công cha mẹ, lễ chính, lễ đưa tang. Quan tài thường làm bằng thân cây gỗ đục thành, khi nhà có người ốm nặng thường làm lễ sửa quan tài, quan tài được phủ bằng giấy màu, khung mái thổ cẩm được làm bằng khung tre, hình mái nhà chùm kín quan tài đặt lên đòn khiêng bằng cây bương thẳng, dài 5m, cạo sạch vỏ ở đoạn giữa và cuốn thêm lượt vải để quan tài được sạch sẽ, khỏi xóc. Sau đó dân bản dùng đòn khiêng đưa quan tài ra mồ. Khi bố mẹ qua đời đối với con gái trong nhà đã ra ở riêng, mỗi người góp một con lợn “sớ pửa” (vừa để cúng cha mẹ, vừa có ý nghĩa góp phần làm bữa cơm nhờ làng xóm, họ hàng chôn cất cha mẹ). Đối với họ hàng, dân bản gần xa, tùy theo tình cảm của mình, có thể giúp tiền, rượu, gạo, gà, vịt…
Tập quán về vị trí ngồi trong nhà sàn cũng là một nét văn hóa. Gian nhà nơi có bàn thờ được lấy làm trung tâm, người cao tuổi nhất, hoặc người tuy ít tuổi hơn nhưng có vai vế cao hơn trong dòng họ, khi nhà có công việc hoặc ngay cả khi ngồi chơi bình thường cũng được ngồi ở vị trí trên trang trọng, sau đó được xếp lần lượt theo vai vế. Điều đó thể hiện sự tôn trọng về tôn ti trật tự trong gia đình và xã hội người Thái.
Nhắc đến phong tục tập quán của người Thái Mai Châu,không thể không kể đến lễ gọi vía ("hiệc khoăn"). Trong đời sống tinh thần của đồng bào người Thái, thầy mo (thầy cúng) có vai trò hết sức quan trọng, là nhân vật có quyền năng thông quan với thế giới thần linh, do vậy, một trong những nhân vật không thể thiếu trong lễ gọi vía là thầy mo. Lễ gọi vía được gia đình, dòng họ tổ chức khi trong nhà vừa có người ốm dậy, hoặc vừa tai qua nạn khỏi vẫn chưa hoàn toàn khỏe mạnh. Lễ gọi vía diễn ra từ 1 đến 2 giờ đồng hồ, sau khi hoàn thành, người nhà dọn mâm cỗ cho thầy mo, cũng là lúc tất cả mọi người cùng ngồi lại theo từng mâm sắp xếp trên dưới già trẻ, trai gái, con gái, con dâu; trẻ nhỏ thường được dọn mâm cơm dưới bếp hoặc nhà ngang, mọi người cùng mong muốn sau khi được làm lễ sẽ được khỏe mạnh, gặp nhiều may mắn. Đây là một nét văn hóa tín ngưỡng độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Đến với Mai Châu - một địa danh nổi tiếng, du khách trong Tour Mai Châu 2 ngày  sẽ được trải nghiệm loại hình du lịch văn hóa - sinh thái - cộng đồng, được tìm hiểu những phong tục, tập quán, nếp sinh hoạt hàng ngày của đồng bào dân tộc Thái nơi đây.

http://www.dulich-maichau.com/du-lich-ha-noi-mai-chau-kim-boi-2-ngay-1-dem-t3.html
28/08/2017

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *